Centralny Rejestr Umów jednostek sektora finansów publicznych (art. 34a ufp) od 1 lipca 2026 r. – które umowy wpisywać, jakie dane, w jakim terminie i jak nie zgubić żadnej z 400 umów rocznie
Po dwóch odroczeniach obowiązek z art. 34a ustawy o finansach publicznych stał się faktem: od 1 lipca 2026 r. kierownik każdej jednostki sektora finansów publicznych – gminy, powiatu, szkoły, ośrodka pomocy społecznej, SPZOZ, uczelni, instytucji kultury – udostępnia w Centralnym Rejestrze Umów prowadzonym przez Ministerstwo Finansów informacje o umowach zawartych od tej daty. Rejestr nie ma progu kwotowego, obejmuje też umowy zawarte mailem, a dane trzeba aktualizować przy każdym aneksie, wypowiedzeniu czy cesji. Poniżej zebraliśmy w jednym miejscu to, co wynika z ustawy, z rozporządzenia wykonawczego (Dz.U. 2026 poz. 440) i z wyjaśnień MF, oraz prosty sposób, by urząd nie musiał co miesiąc ręcznie przeszukiwać segregatorów.
Od kiedy obowiązuje rejestr i kogo dotyczy
Art. 34a ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (ufp) został wprowadzony jeszcze w 2021 r. i dwukrotnie odkładany. Ostatecznie ustawa z 4 grudnia 2025 r. weszła w życie 1 stycznia 2026 r., a sam obowiązek raportowania stosuje się do umów zawartych od 1 lipca 2026 r. Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 30 marca 2026 r. w sprawie Centralnego Rejestru Umów JSFP (Dz.U. 2026 poz. 440) określa zakres danych, sposób zakładania kont i techniczne zasady zasilania rejestru; jego § 2, 3, 12 i 13 weszły w życie właśnie 1 lipca 2026 r.
Obowiązek spoczywa na kierowniku jednostki, a nie na organie nadrzędnym. Dotyczy wszystkich jednostek sektora finansów publicznych z art. 9 ufp – to ponad 71 tys. podmiotów: organy władzy publicznej, jednostki samorządu terytorialnego i ich jednostki budżetowe (szkoły, OPS-y, zarządy dróg), samorządowe zakłady budżetowe, agencje wykonawcze, NFZ, SPZOZ-y, uczelnie publiczne, instytucje kultury, PAN i jej instytuty. Spółki komunalne i inne spółki prawa handlowego nie są jednostkami sektora finansów publicznych i rejestru nie prowadzą, nawet jeśli w 100% należą do gminy (tak m.in. wyjaśnienia MF cytowane przez Serwis Samorządowy PAP).
Ważna zasada praktyczna: decyduje to, czyj plan finansowy obciąża umowa, a nie kto ją podpisał. Jeśli umowę zawarł urząd gminy na rzecz pięciu szkół, każda szkoła (a dokładnie jej dyrektor) wykazuje w rejestrze część wartości obciążającą jej plan. Umowa zawarta przed 1 lipca 2026 r. nie wchodzi do rejestru, nawet jeśli po tej dacie podpisano do niej aneks – aneks nie jest odrębną umową, liczy się data umowy pierwotnej (komentarz w Finansach Publicznych).
Które umowy trzeba wpisać – i dlaczego nie ma progu 500 zł
Do rejestru trafiają informacje o umowach, które są zamówieniem w rozumieniu art. 7 pkt 32 Prawa zamówień publicznych, czyli odpłatnymi umowami między zamawiającym a wykonawcą, których przedmiotem są dostawy, usługi lub roboty budowlane – zawartymi w formie pisemnej, dokumentowej, elektronicznej lub innej formie szczególnej. Nie ma znaczenia, czy umowa była udzielona w trybie Pzp, czy jako zamówienie poniżej 130 tys. zł netto. Nie ma znaczenia także, czy ma formę jednego dokumentu z dwoma podpisami: zamówienie złożone mailem i potwierdzone przez dostawcę to forma dokumentowa, więc podlega wpisowi.
We wcześniejszych wersjach przepisu funkcjonował próg 500 zł, a w projekcie MF z 2024 r. proponowano 10 tys. zł netto. W wersji obowiązującej od 2026 r. progu nie ma – obowiązek obejmuje odpłatne umowy od pierwszego grosza. W praktyce dla gminy liczącej 15 tys. mieszkańców oznacza to zwykle 300–600 wpisów rocznie w samym urzędzie, a wraz z jednostkami podległymi kilka tysięcy.
Czego do rejestru nie wpisujemy (na podstawie wyjaśnień MF do pytań 13.1–13.5, zebranych przez Finanse Publiczne, oraz ogólnych zasad Pzp):
- umowy o pracę – nie są zamówieniem publicznym;
- umowy ramowe – wykazuje się dopiero umowy wykonawcze zawierane na ich podstawie;
- umowy dotacji – dotacja nie jest zamówieniem;
- umowy darowizny i użyczenia – są nieodpłatne;
- refundacje kosztów między jednostkami oraz umowy z pracownikami o używanie prywatnego samochodu do celów służbowych.
Osobną kategorią są umowy, które wpisać trzeba, ale z ograniczeniem jawności na podstawie art. 5 ust. 1 i 2–2b ustawy o dostępie do informacji publicznej (informacje niejawne, tajemnica przedsiębiorcy, prywatność osoby fizycznej). Takiej umowy nie pomija się – w rejestrze wskazuje się jednostkę redakcyjną i tytuł aktu, na którego podstawie wyłączono jawność, oraz organ lub stanowisko osoby, która tego wyłączenia dokonała (§ 3 rozporządzenia).
Jakie dane trafiają do rejestru i jak liczyć wartość umowy
Zakres informacji określa § 3 rozporządzenia. Dla każdej umowy jednostka podaje:
- okres obowiązywania – czas nieoznaczony albo liczba dni, miesięcy lub lat;
- strony – firma, REGON, NIP (jeśli jest w bazie REGON) i adres; w przypadku osoby fizycznej tylko imię i nazwisko – bez PESEL, adresu zamieszkania i danych kontaktowych;
- przedmiot – opis zakresu dostaw, usług lub robót budowlanych, tak sformułowany, by nie zawierał danych chronionych;
- wartość w złotych z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku;
- informację, czy umowa jest współfinansowana ze środków europejskich lub innych środków zagranicznych (art. 5 ust. 1 pkt 2–3 ufp) – tak/nie;
- status aktywna/nieaktywna z datą zakończenia;
- przyczynę aktualizacji wraz z datą: zmiana umowy (aneks), wypowiedzenie, cesja, korekta błędu.
Wartość umowy (§ 2 rozporządzenia) to całkowita wartość wynikająca z umowy, bez VAT, z wliczeniem opcji i wznowień. Przy umowie na czas nieoznaczony podaje się wartość za pierwsze 48 miesięcy. Jeśli umowa nie określa wartości (np. umowa na dostawę energii rozliczana według zużycia), wpisuje się kwotę środków zaplanowanych na jej realizację.
Przykład (uogólniony). Ośrodek pomocy społecznej zawiera 1 sierpnia 2026 r. umowę na usługi opiekuńcze: 42 zł netto za godzinę, szacunkowo 350 godzin miesięcznie, na czas nieoznaczony z miesięcznym wypowiedzeniem. Do rejestru trafia wartość 42 × 350 × 48 = 705 600,00 zł, okres „nieoznaczony”, status „aktywna”. Gdy w styczniu 2027 r. aneks podniesie stawkę do 45 zł, jednostka aktualizuje wpis z przyczyną „zmiana umowy” i datą aneksu, a wartość przelicza. Gdy ośrodek wypowie umowę ze skutkiem na 31 marca 2027 r., wpis zmienia status na „nieaktywna” z datą zakończenia.
Termin: zgodnie ze znowelizowanym art. 34a informacje udostępnia się nie później niż w ciągu 30 dni od zawarcia umowy, a aktualizacje – w ciągu 30 dni od zmiany (w pierwotnej wersji przepisu z 2021 r. było to 14 dni; termin 30-dniowy potwierdzają m.in. komunikaty jednostek, np. PCPR w Jaśle). Trzydzieści dni brzmi komfortowo, ale liczy się od zawarcia umowy przez komórkę merytoryczną, a nie od chwili, gdy skan trafi do sekretariatu.
Jak działa system MF: konta, role, API i podgląd publiczny
Rejestr prowadzi Ministerstwo Finansów w systemie teleinformatycznym. Konto jednostki zakłada MF na wniosek kierownika jednostki lub upoważnionej przez niego osoby, bez wydawania decyzji administracyjnej (§ 5 i § 9 rozporządzenia); wniosek składa się w samym systemie (§ 8). Osoby fizyczne logują się przez węzeł krajowy identyfikacji elektronicznej (profil zaufany, e-dowód, bankowość) – § 4. Jednostka, której budżet obciąża umowa, zakłada własne konto na własny REGON – szkoła nie wpisuje umów „przez gminę”.
W systemie są trzy role (§ 10): administrator jednostki (zarządza użytkownikami), wprowadzający (przygotowuje wpisy) i publikujący (zatwierdza i udostępnia). W małej jednostce jedna osoba może łączyć role, ale warto rozdzielić wprowadzanie od publikacji – to prosta kontrola czterech oczu, która wyłapie błędną wartość albo pominiętą klauzulę wyłączenia jawności, zanim zobaczy ją cała Polska.
§ 12 przewiduje zasilanie rejestru z systemów jednostki przez API. To ważne dla urzędów, które prowadzą już własny rejestr umów w systemie finansowo-księgowym lub w systemie obiegu dokumentów: zamiast przepisywać dane, można je eksportować. § 13 gwarantuje każdemu podgląd bez logowania i wyszukiwanie według kryteriów z art. 34a ust. 7 ufp – po nazwie jednostki, kontrahencie, przedmiocie, wartości i dacie. Dziennikarze, radni i konkurenci wykonawców będą z tego korzystać, więc jakość opisu przedmiotu umowy ma znaczenie wizerunkowe.
Odpowiedzialność za terminowe i rzetelne wpisy ponosi kierownik jednostki. Przepis karny z pierwotnej wersji art. 34b ufp (grzywna, ograniczenie albo pozbawienie wolności do lat 2 za niewykonanie obowiązku) był w toku nowelizacji zmieniany – przed wdrożeniem procedury warto sprawdzić aktualne brzmienie art. 34a–34d w tekście jednolitym ufp (Dz.U. 2025 poz. 1483 ze zm.) i zapisać w zarządzeniu kierownika, kto i w jakim terminie przekazuje dane o umowie.
Checklista wdrożenia w urzędzie – 9 kroków
- Zarządzenie kierownika: kto odpowiada za wpis (komórka merytoryczna czy sekretariat), w ilu dniach od podpisania umowa trafia do rejestru wewnętrznego (proponujemy 5 dni roboczych, by zostawić zapas na 30-dniowy termin ustawowy), kto publikuje.
- Inwentaryzacja źródeł umów: Pzp, zamówienia poniżej 130 tys. zł, zamówienia mailowe, umowy zlecenia i o dzieło z osobami fizycznymi (są zamówieniem – wpisujemy, ale tylko imię i nazwisko), umowy najmu i dzierżawy, w których jednostka jest zamawiającym.
- Jeden wewnętrzny rejestr umów z polami zgodnymi z § 3 rozporządzenia: numer, data zawarcia, okres, strony z REGON/NIP, przedmiot, wartość netto, współfinansowanie UE, status, historia aneksów. Jak go zbudować, opisaliśmy w poradniku Rejestr umów w firmie – jak go prowadzić – zasady są te same.
- Reguła liczenia wartości: netto, z opcjami, 48 miesięcy dla czasu nieoznaczonego, plan finansowy dla umów bez kwoty – zapisana w instrukcji, by każda komórka liczyła tak samo.
- Lista wyłączeń jawności: które umowy zawierają tajemnicę przedsiębiorcy (zwykle zastrzeżoną w ofercie) i kto ma kompetencję do wyłączenia – ta sama osoba, która anonimizuje dokumenty do BIP; zob. Kontrola UODO w BIP 2026.
- Wnioski o konta i role dla każdej jednostki z własnym REGON; test logowania przez profil zaufany dla wszystkich użytkowników.
- Kalendarz aktualizacji: aneksy, wypowiedzenia, cesje i zakończenia umów też mają 30 dni – to najczęściej gubiony element, bo informacja o wypowiedzeniu powstaje w innej komórce niż wpis pierwotny. Mechanika przypomnień jest ta sama co przy pilnowaniu terminów wypowiedzeń: Jak pilnować terminów wypowiedzenia umów.
- Kontrola kompletności raz w miesiącu: porównanie listy faktur zaksięgowanych w danym miesiącu z listą umów w rejestrze – każda faktura za dostawę lub usługę powinna mieć umowę w rejestrze (chyba że umowę zawarto przed 1.07.2026).
- Archiwizacja: wpis w rejestrze nie zastępuje akt sprawy; umowa trafia do teczki zgodnie z JRWA – zob. Archiwum zakładowe a AI.
Jak AI pomaga nie zgubić żadnej umowy – podejście DocuMind
Najtrudniejsze w rejestrze nie jest samo wpisywanie, lecz wiedza, że umowa w ogóle powstała i że zmieniła się po drodze. W urzędzie umowy powstają w kilkunastu komórkach, część jako mail, część jako skan podpisany kwalifikowanie, a aneksy często lądują w innej teczce niż umowa. DocuMind AI rozwiązuje to w trzech krokach:
- Czyta każdy dokument, który trafia do archiwum – skan, PDF, mail z załącznikiem – i sam wyciąga z niego pola potrzebne do rejestru: strony z NIP i REGON, datę zawarcia, okres, wartość netto, informację o współfinansowaniu, numer umowy pierwotnej przy aneksie. Urzędnik tylko potwierdza, nie przepisuje.
- Prowadzi rejestr i historię zmian: aneks automatycznie podpina się pod umowę, zmienia wartość i zapisuje przyczynę aktualizacji; wypowiedzenie zmienia status. Z rejestru można wyeksportować dane w układzie § 3 rozporządzenia – do wpisania ręcznego lub do zasilenia przez API.
- Pilnuje terminów: 30 dni od zawarcia, 30 dni od aneksu, termin wypowiedzenia, koniec okresu obowiązywania – przypomnienia trafiają do osoby odpowiedzialnej, a kierownik widzi listę umów „bez wpisu” jednym kliknięciem. Dzięki wbudowanej bazie polskiego prawa (164 744 akty z Dz.U. i M.P.) można też zapytać wprost: „czy ta umowa podlega wyłączeniu jawności z art. 5 udip?” i dostać odpowiedź z przywołaniem przepisu.
Wszystko działa na serwerze jednostki albo w prywatnej instancji 127AI w Polsce – treść umów, dane kontrahentów i osób fizycznych nie opuszczają urzędu, co ma znaczenie przy danych, których jawność jest wyłączona. Dla jednostek, które mają już system finansowo-księgowy, DocuMind czyta dane z ERP (odczyt ze Streamsoft Prestiż działa, inne systemy przez REST API w ramach wdrożenia), więc comiesięczna kontrola „faktura bez umowy w rejestrze” wykonuje się sama. Cennik zaczyna się od 200 zł netto miesięcznie (Start), 490 zł (Firma) i 990 zł (Biznes); wdrożenie w jednostce liczącej 400 umów rocznie zajmuje zwykle 2–3 tygodnie razem z wczytaniem archiwum.
Najczęstsze pytania
Czy umowa zlecenia z osobą fizyczną podlega wpisowi do Centralnego Rejestru Umów?
Tak, jeśli jest odpłatna i dotyczy usługi na rzecz jednostki – jest wtedy zamówieniem w rozumieniu art. 7 pkt 32 Pzp. W rejestrze podaje się jednak tylko imię i nazwisko zleceniobiorcy, bez PESEL, adresu i danych kontaktowych. Umowy o pracę nie są zamówieniem i do rejestru nie trafiają.
Czy umowę zawartą w maju 2026 r. i aneksowaną w sierpniu 2026 r. trzeba wpisać?
Nie. Obowiązek dotyczy umów zawartych od 1 lipca 2026 r. Aneks nie jest odrębną umową, więc decyduje data zawarcia umowy pierwotnej. Jeśli jednak w sierpniu zawarto nową umowę (np. po wygaśnięciu starej), podlega ona wpisowi w ciągu 30 dni.
Jak wpisać wartość umowy na czas nieoznaczony bez określonej kwoty?
Zgodnie z § 2 rozporządzenia (Dz.U. 2026 poz. 440) dla umowy na czas nieoznaczony podaje się wartość netto za pierwsze 48 miesięcy, z wliczeniem opcji i wznowień. Gdy umowa nie określa wartości, wpisuje się kwotę środków zaplanowanych na jej realizację w planie finansowym jednostki.
Czy spółka komunalna gminy musi prowadzić rejestr?
Nie. Spółki prawa handlowego, także w 100% komunalne, nie są jednostkami sektora finansów publicznych w rozumieniu art. 9 ufp, więc art. 34a ich nie obejmuje. Obowiązek mają natomiast jednostki budżetowe, zakłady budżetowe, SPZOZ-y, instytucje kultury i uczelnie publiczne.
Sprawdź DocuMind AI na swoich umowach
DocuMind AI to system dokumentów z AI działający na serwerze w Twojej firmie: OCR, wyszukiwanie po sensie, terminy i kwoty wyciągane z umów, przypomnienia przed terminami wypowiedzenia i odpowiedzi ze wskazaniem dokumentu. Pakiety od 200 zł netto miesięcznie, ponowne analizy bez dopłat.