Umowa B2B czy ukryta umowa o pracę? Art. 22 Kodeksu pracy w praktyce

Firma ma 40 pracowników na etacie i 25 „współpracowników” na B2B i zleceniach. Część z nich pracuje od 8 do 16 w biurze, pod kierownictwem, na sprzęcie firmy. To klasyczny obszar sporów z ZUS i PIP – i jeden z najprostszych do przejrzenia z pomocą AI, jeśli umowy są w jednym archiwum.

Co mówi art. 22 Kodeksu pracy

Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym, a pracodawca – do zatrudniania za wynagrodzeniem. Zatrudnienie na tych warunkach jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy bez względu na nazwę umowy, a zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu tych warunków jest niedopuszczalne.

W praktyce liczą się trzy cechy razem: kierownictwo (polecenia, nadzór, podporządkowanie), miejsce i czas wyznaczone przez firmę, osobiste świadczenie pracy (brak realnej możliwości zastępstwa). Umowa B2B, która ma wszystkie trzy, jest ryzykowna niezależnie od tego, jak została nazwana.

Czerwone flagi w treści umów

• „Wykonawca będzie świadczył usługi w siedzibie Zamawiającego w godzinach 8–16” – miejsce i czas.
• „Wykonawca zobowiązuje się stosować do poleceń przełożonego / kierownika projektu” – kierownictwo.
• „Wykonawca nie może powierzyć wykonania usług osobie trzeciej” bez żadnych wyjątków – osobiste świadczenie.
• Wynagrodzenie stałe miesięczne, „urlop” w umowie B2B, ewidencja czasu pracy, zakaz pracy dla innych podmiotów.
• Umowa zlecenia na czynności identyczne z etatem kolegi z tego samego działu.

Żadna z tych klauzul sama nie przesądza o stosunku pracy – ocenia się całość i faktyczne wykonywanie. Ale ich kumulacja w jednej umowie to sygnał do rozmowy z prawnikiem.

Co grozi i ile to kosztuje

Ustalenie stosunku pracy (przez sąd na wniosek pracownika lub w efekcie kontroli PIP) oznacza zaległe składki ZUS z odsetkami, zaliczki na PIT, urlopy, nadgodziny, a w skrajnych przypadkach odpowiedzialność wykroczeniową. Przy 10 osobach na B2B przez 3 lata rachunek liczony jest w setkach tysięcy złotych. Zobacz też jak AI zestawia umowy z przepisami.

Jak przejrzeć wszystkie umowy ze współpracownikami w godzinę

1. Zbierz umowy B2B, zlecenia i o dzieło z 3 lat – z dysków, kadr i poczty. DocuMind indeksuje je z różnych źródeł.
2. Zapytaj: „Które umowy B2B zawierają postanowienia o miejscu i godzinach pracy, poleceniach przełożonego lub zakazie zastępstwa?” – odpowiedź to lista z cytatami.
3. Zestaw z art. 22 KP z lokalnej bazy przepisów – system pokaże, które cechy występują w każdej umowie.
4. Przekaż listę prawnikowi lub kadrom. Dla części osób rozwiązaniem jest zmiana treści umowy i praktyki, dla części – etat.

Dokumenty nie opuszczają firmy: to szczególnie ważne przy umowach z osobami, których dane są wrażliwe. Baza przepisów działa na tym samym serwerze co archiwum.

Najczęstsze pytania

Inne poradniki