OEE – co to jest i jak je policzyć
OEE (Overall Equipment Effectiveness, całkowita efektywność wyposażenia) mówi, jaka część zaplanowanego czasu pracy maszyny była naprawdę produktywna: pracowała, z pełną prędkością i robiła dobre sztuki. Liczy się je jako iloczyn trzech wskaźników: OEE = dostępność × wydajność × jakość.
Wzór na OEE
| Składnik | Wzór | Co obniża |
|---|---|---|
| Dostępność | czas pracy ÷ czas planowanej produkcji | awarie, przezbrojenia, brak materiału, brak operatora |
| Wydajność | (idealny czas cyklu × liczba sztuk) ÷ czas pracy | krótkie zatrzymania, praca wolniej niż norma |
| Jakość | dobre sztuki ÷ wszystkie sztuki | braki, poprawki, odrzuty przy rozruchu |
| OEE | dostępność × wydajność × jakość | wszystkie straty razem |
Przykład dla jednej zmiany
Zmiana trwa 8 godzin (480 min), z czego 30 min to zaplanowana przerwa – czas planowanej produkcji wynosi 450 min. Maszyna stała 45 min (awaria i przezbrojenie), więc pracowała 405 min. Idealny cykl to 1 minuta na sztukę, wyprodukowano 360 sztuk, z czego 342 dobre.
- Dostępność = 405 ÷ 450 = 90%
- Wydajność = (1 min × 360) ÷ 405 min = 88,9%
- Jakość = 342 ÷ 360 = 95%
- OEE = 0,90 × 0,889 × 0,95 = 76%
Ten sam wynik daje skrót: dobre sztuki × idealny cykl ÷ czas planowanej produkcji = 342 × 1 ÷ 450 = 76%.
Sześć wielkich strat
- Awarie (dostępność)
- Przezbrojenia i regulacje (dostępność)
- Krótkie zatrzymania i mikroprzestoje (wydajność)
- Praca z obniżoną prędkością (wydajność)
- Braki w trakcie produkcji (jakość)
- Braki przy rozruchu (jakość)
OEE jest użyteczne dopiero wtedy, gdy wiadomo, która z tych strat kosztuje najwięcej – dlatego obok liczby potrzebne jest zestawienie przyczyn (Pareto).
Jakie OEE jest dobre?
Często przywoływanym punktem odniesienia jest 85% jako poziom „światowej klasy”, a w wielu zakładach rzeczywiste OEE mieści się w przedziale 40–60%. Ważniejsze od porównań z innymi jest porównanie własnej maszyny tydzień do tygodnia i to, czy rośnie po usunięciu największej straty.
Dlaczego ręczne OEE kłamie
Przy ręcznym zapisie przestojów na koniec zmiany ginie większość krótkich zatrzymań i czekania na materiał – OEE wychodzi zawyżone, a przyczyny są zgadywane. Automatyczny pomiar z sygnałów maszyny, liczników sztuk i obrazu z kamer pokazuje straty na bieżąco, w trakcie zmiany.
Najczęstsze pytania
Jak liczyć OEE?
OEE = dostępność × wydajność × jakość. Dostępność to czas pracy podzielony przez czas planowanej produkcji, wydajność to idealny czas cyklu razy liczba sztuk podzielone przez czas pracy, a jakość to dobre sztuki podzielone przez wszystkie.
Czy zaplanowane przerwy liczą się do OEE?
Zwykle nie – czas planowanej produkcji to czas zmiany pomniejszony o zaplanowane przerwy. Ważne, żeby przyjąć jedną zasadę i stosować ją konsekwentnie.
Jakie OEE jest dobre?
Jako poziom światowej klasy często podaje się 85%, a w wielu zakładach realne OEE wynosi 40–60%. Najważniejszy jest trend własnych maszyn i usuwanie największej straty.
Czy OEE można mierzyć automatycznie?
Tak – z sygnałów pracy maszyn, liczników sztuk i danych z ERP, a tam, gdzie maszyna nie daje sygnałów, także z obrazu kamer. Tak działa SmartWork.
OEE liczone samo, co godzinę
SmartWork liczy OEE każdej maszyny i linii z danych maszyn, ERP i kamer, które już masz: dostępność, wydajność, jakość i przyczyny przestojów w Pareto. Działa na serwerze w firmie, twarze są rozmywane – mierzymy proces, nie ludzi.